Hợp đồng vay tài sản – Quy định trong Bộ luật Dân sự năm 2015

Hợp đồng vay tài sản được quy định trong Bộ luật Dân sự năm 2015 với những nội dung sau:

Khái quát chung về hợp đồng vay tài sản

Khái niệm hợp đồng vay tài sản

Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận của các bên, theo đó, bên cho vay giao cho bên vay một số tiền hoặc tài sản để làm sở hữu. Hết hạn của hợp đồng, bên vay có nghĩa vụ trả cho bên kia số tiền hoặc hiện vật tương đương với tiền hoặc vật đã vay, đồng thời trả thêm một số lợi ích vật chất nếu các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Đặc điểm pháp lý của hợp đồng vay tài sản

Hợp đồng vay tài sản là hợp đồng đơn vụ hoặc song vụ

• Nếu hợp đồng vay tài sản là hợp đồng thực tế, tức là hợp đồng vay có hiệu lực từ thời điểm bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên vay thì chỉ có bên vay có nghĩa vụ trả tài sản cho bên cho vay, thì trường hợp này, hợp đồng vay là hợp đồng đơn vụ.
• Nếu hợp đồng vay tài sản là hợp đồng ưng thuận, tức là hợp đồng vay có hiệu lực từ thời điểm giao kết thì bên cho vay có nghĩa vụ chuyển giao tài sản vay; còn bên vay có nghĩa vụ trả tài sản cho bên cho vay, thì trường hợp này, hợp đồng vay là hợp đồng song vụ.

Hợp đồng vay tài sản là hợp đồng có đền bù hoặc không có đền bù

Nếu hợp đồng vay có lãi suất thì là hợp đồng vay có đền bù. Nếu là hợp đồng vay không có lãi suất thì là hợp đồng không có đền bù.

Hợp đồng vay tài sản là hợp đồng chuyển quyền sở hữu đối với tài sản từ bên cho vay sang bên vay, khi bên vay nhận tài sản. Vì vậy, bên vay có toàn quyền đối với tài sản vay, trừ trường vay có điều kiện sử dụng.

Ý nghĩa của hợp đồng vay tài sản

Hợp đồng vay tài sản là quan hệ tương đối phổ biến trong cuộc sống hàng ngày. Nó có tác dụng giúp cho bên vay giải quyết những khó khăn kinh tế trước mắt; giúp các doanh nghiệp khắc phục khó khăn khi thiếu vốn để sản xuất và lưu thông hàng hóa, phục vụ nhu cầu tiêu dùng của con người, nhu cầu kinh doanh của các doanh nghiệp.

Hợp đồng vay tài sản trong nhân dân thường mang tính chất tương trợ giúp đỡ lẫn nhau để giải quyết những khó khăn tạm thời trong cuộc sống, trong sản xuất, kinh doanh. 

Đối tượng và kì hạn của hợp đồng vay tài sản

Đối tượng hợp đồng vay tài sản

Đối tượng của hợp đồng vay tài sản thường là một khoản tiền. Tuy nhiên, trong thực tế, đối tượng của hợp đồng cho vay có thể là vàng, kim khí, đá quý hoặc một số lượng tài sản khác. Khi hết hạn, bên vay có nghĩa vụ trả cho bên kia một tài sản khác cùng loại với tài sản đã vay hoặc số tiền đã vay.

Kì hạn của hợp đồng vay tài sản

Do các bên thỏa thuận

Nếu không có thỏa thuận:

– Bên cho vay có thể đòi lại tài sản bất cứ lúc nào, chỉ cần thông báo cho bên vay một khoảng thời gian hợp lý.

– Bên vay có thể trả lại tài sản bất cứ lúc nào, chỉ cần thông báo cho bên cho vay một khoảng thời gian hợp lý. Bên vay có thể thanh toán trước thời hạn với điều kiện thanh toán lãi toàn kỳ.

Hình thức của hợp đồng vay tài sản

Hình thức của hợp đồng vay tài sản có thể bằng miệng hoặc bằng văn bản. Tuy nhiên, nếu hình thức của hợp đồng bằng miệng mà có tranh chấp thì rất khó xác định quyền và nghĩa vụ của các bên. Để làm cơ sở pháp lí cho việc giải quyết tranh chấp hợp đồng vay tài sản, các bên cần phải kí kết hợp đồng bằng văn bản.

Lãi suất và lãi trong hợp đồng vay tài sản 

• Lãi là số tiền tăng lên so với số tiền gốc ban đầu sau một chu kỳ vay.
• Lãi suất là tỉ lệ phần trăm do các bên thỏa thuận nhưng không vượt quá 20%/năm.

Trường hợp các bên cho vay vượt quá lãi suất quy định thì phần vượt quá không có hiệu lực, trừ trường hợp luật liên quan có quy định khác. Trường hợp các bên không có thỏa thuận hoặc có thỏa thuận về lãi suất nhưng không cụ thể, nếu có tranh chấp thì tính bằng 10%/năm của khoản tiền vay tương ứng với thời hạn vay.

Ngoài ra, BLDS quy định về lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất trong hạn. Mặt khác, đối với khoản lãi chưa trả thì bên vay phải trả lãi suất bằng 50% mức lãi suất giới hạn/khoản lãi chưa trả tương ứng với thời hạn chậm trả lãi.

Quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng vay tài sản

Bên cho vay trong hợp đồng vay tài sản

– Đối với hợp đồng vay không có kì hạn: bên cho vay có quyền yêu cầu bên vay trả tài sản và lãi (nếu có thỏa thuận) bất cứ lúc nào nhưng phải thông báo cho bên vay một khoảng thời gian hợp lí.

– Đối với hợp đồng vay có kì hạn: khi hết hạn của hợp đồng, bên cho vay có quyền yêu cầu bên vay phải trả cho mình một số tiền, tài sản và lãi (nếu có thỏa thuận) tương ứng với tiền, tài sản đã cho vay.

Nếu hợp đồng cho vay có áp dụng biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ nhưng bên vay không thực hiện đúng thời hạn thì bên cho vay có quyền xử lí tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ như đã thỏa thuận.

– Bên cho vay có nghĩa vụ giao tài sản đầy đủ, đúng số lượng, chất lượng, chủng loại như thỏa thuận cho bên vay. Nếu bên cho vay có ý lừa dối bên vay chuyển giao tài sản không bảo đảm chất lượng mà gây thiệt hại cho bên vay thì phải bồi thường.

Bên vay trong hợp đồng vay tài sản

– Bên vay phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình phát sinh từ hợp đồng đã kí kết. Bên vay phải trả đủ tiền hoặc tài sản đã vay và tiền lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định. Nếu hợp đồng cho vay không kì hạn, khi bên cho vay yêu cầu trả nợ thì bên vay phải thực hiện hợp đồng trong thời gian thỏa thuận.

Bên vay có thể thực hiện hợp đồng bất cứ thời gian nào, thời điểm này được coi là thời điểm chấm dứt hợp đồng cho vay không kì hạn. Bên cho vay có quyền kiểm tra việc sử dụng tài sản có đúng mục đích không nếu các bên có thỏa thuận về mục đích vay (điều 467 BLDS).

– Nếu hợp đồng vay có kì hạn mà bên vay trả nợ trước thời hạn thì phải trả toàn bộ nợ gốc và lãi của cả thời hạn vay (vì bên cho vay bị động khi bên vay trả tài sản trước thời hạn – khoản 2 Điều 470 BLDS), trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Căn cứ pháp lý: Bộ luật Dân sự 2015

---